To folofola huufi e Fale Alea 'o Tonga 'aho 7 'o Ma'asi, 2013

Details

Created on Thursday, 07 March 2013 09:51

Fakatapu

‘Eiki Sea, ‘Oku ou fakamālō ki he ‘Otua Mafimafi ‘i ho’o laumālie lelei kae’uma’ā ‘a e ‘Eiki Palemia, Hou’eiki Minisita ‘o e Kapineti, Hou’eiki Nōpele pea mo e kau Fakafofonga ‘o e Fale Alea.

‘Eiki Sea, na’e kamata mai ‘a e lākanga fakapolitikale ko ení ‘i he ta’u ‘e ua kuohili ‘i he lotolōtonga ko ia ‘o e to ‘a e tu’unga fakapa’anga mo faka’ekonomika ‘o māmani.

Na’e ‘ikai ko ha fononga faingofua eni koe’uhí na’e tupu mei he fakatamaki faka-mamani lahi ko eni ‘a e mole ‘o e ma’u’anga ngāue lahi ‘i he ngaahi tapa kehekehe ‘o māmani, ‘o uesia ai mo e kāinga Tonga ‘oku nofo ‘i he ngaahi fonua muli.

Na’e hoko heni ‘a e holo lahi ‘o e fakahū pa’anga ki Tonga ni ‘a e kāinga ‘i muli ko iá, na’e pau leva ke to e fakasi’isi’i ange pe ke toloi ai ‘a e ngaahi ngāue fakalakalaka ‘e ni’ihi pea pehē ki he ngāue ke a’usia ‘a e taumu’a ‘o e Ngaahi Kaveinga Fakalakalaka ‘o e Mileniume.

Ka neongo ‘a e tūkunga ko eni, na’e kei hoko atu pe ‘a e fekumi mo e ngāue ‘a e Pule’anga ki ha ngaahi founga ke lava ke matu’uaki mo fakasi’isi’i ha uesia ‘o e fonua ‘i he nunu’a ‘o e tō ko eni ‘o e tu’unga faka’ekonomika fakamāmani lahi.

‘Eiki Sea, ko e Fale ni ko e Fale Alea pe foki ‘e taha, ko ia ‘oku totonu ke ‘i ai ‘a e faaitaha ‘i he fakahoko ‘o e ngāue, koe’uhí neongo ‘e lahi ‘a e taimi ‘e ‘i ai ha ngaahi fetō’aki kā, ‘i he fakakātoa ‘oku ‘i ai ‘a e faka’amu ke tau fakamu’omu’a ma’u pē ‘a e lelei fakalukufua ‘a e kakai ‘o e fonuá.

Ko ia ‘oku ‘i ai ‘a e ‘amanaki ‘e hoko atu ‘a e ngāue fakataha ‘a e Fale Aleá mo e Pule’angá ke fakapapau’i ‘oku ‘i ai ha ngaahi faingamalie ‘i hano tuku mai ‘o ha ngaahi koloa fakapa’anga mo e naunau fe’unga ke fakapapau’i ‘e kei lelei ‘a e ngaahi ngāue ‘oku fiema’u ‘e he kakaí.

‘Eiki Sea, koe’uhí ‘oku kei tu’u lavea ngofua ‘a e tu’unga fakaakeake faka’ekonomika fakamāmani lahi, ko ia ‘oku ‘i ai ‘a e fiema’u lahi ke to e fakalelei’i hotau tu’unga faka’ekonomika mo fakasosiale, ke lava ke matu’uaki mo matatali ‘a e palopalema fakamāmani lahi ko eni.

‘Oku mahino ‘e lahi ‘a e ngaahi pole te tau fehangahangai mo ia ‘i he ta’u fo’ou ko eni΄, kā ‘oku hā mai ‘oku fakahoko pē ‘e he Pule’anga΄ ‘a e ngaahi ngāue ki he langa hake ‘a e fonua, ‘o kau ki ai ‘a e ngaahi kaveinga ngāue koeni:

• Ke to e leleiange hono pule’i mo hono ngāue’aki ‘o e pa’anga ‘a e Pule’anga
• Fakalelei’i ‘a e ngaahi tu’utu’uni ngāue faka-Pa’anga
• Ke hoko atu ‘a e ngāue ki he Ngaahi Tu’utu’uni ke lava ke fakafaingofua’i ai ‘a e nō ‘a e kakai ‘o e fonua ke fakahoko ‘enau ngaahi ngāue΄.
• Ke fakalelei’i ‘a e ngaahi tu’utu’uni felāve’i mo e pisinisi ke lava ke tupulekina ‘a e ngaahi ngāue sekitoa taautaha.
• Ke to e fakalahi hono ako’i hotau kakai, koe’uhī ke to e lahia nge ‘a e faingamālie ngāue, ‘o tatau pē ‘i Tonga ni pea ‘i he ngaahi fonua muli.
• Ke fakasi’isi’i ‘a e tu’u lavea ngofua ‘a e fonua ki he hikihiki ‘o e totongi lolo ‘aki hano fakalahi ‘o e ngāue’aki ‘o e founga ma’u’anga ivi fakaono pooni, ‘e to e lava fakafo’ou.
• Ke to e lelei ange ‘a e fetu’utaki ‘a Tonga mo e ngaahi fonua muli ‘i he teuteu ko ia ke fakahoko ‘i he māhina ko Sune, ‘a e fetu’utaki mo tu’apule’anga ‘o ngāue’aki ‘a e Tonga Cable
• Tokoni’i ke to e lelei nga ‘a e ivi fakapa’anga ‘o e kau toulekeleka, ‘i hono fakahoko ‘o e Polokalama Tokoni Fakasōsiale.
• Ke fakalelei’i hono pule’i ‘o e ngaahi langa lalahi kuo lava pea ke to e fakalelei’i ‘a e ngaahi Tu’utu’uni ke hono ngāue’aki.

‘Eiki Sea, ‘Oku ‘ikai ke puli ‘a e mahu’inga ‘o e Ngoue ki he langa fakalakalaka mo e tupu faka’ekonōmika. Ko ia, neongo ‘oku lava ‘e he founga ngoue fakaeonopooni ‘o fakaola lahi ange ‘a e fua ‘o e ngoue΄, ‘e kei fiema’u pē ke faka’ai’ai ‘a hono ngāue’aki ‘o e ngaahi founga ngoue tukufakaholo΄, koe’uhī ko e ngaahi hoha’a fekau’aki mo e mo’ui, ‘atākai pea mo e malu ‘o e ma’u’anga me’atokoni ‘a e fonua΄.

Ko ia, ‘oku ‘oatu ‘a e fakamālō ki he ngaahi Pule’anga muli kotoa, kuo nau fakahoko mai ‘a e tokoni ki he langa hake ‘a e fonua΄, ‘o kau ki ai ‘a e Pule’anga ‘o ‘Aositelēlia, Siapani, Nu’usila, Lepupilika ‘o e kakai ‘o Siaina΄ pea pehē ki he ngaahi Va’a Ngāue ‘o e Pule’anga Fakatahataha, Ngaahi Fonua ‘o ‘Iulope pea mo e ngaahi kautaha Fakapa’anga Fakavaha’apule’anga hangē ko e Pangikē ‘a Mamani΄ pea mo e Pangikē ‘Esia.

‘Eiki Sea, ‘oku mahino ko e fakataha alea ko ení ke fakahoko hono alea’i ‘o e ngaahi kaveinga ko e ngaahi kupu’i lao, ‘a ia ‘oku ‘i ai ‘a e ‘amanaki ‘e tokoni ki he tofa ‘o e hala ki he langa hake ‘o e Fonuá.

‘Ofa ke mou ma’u ha fakataha alea ‘e ola ma’a Tonga

TUPOU VI

HSH Prince Tungi
HSH Prince Tu’ipelehake
Nōpele Luani

• < Prev
• Next >